Er is niemand / angst om los te laten

Mondo met Sengyo van Leuven, Saint-Thierry, Mei 2015

-?-> In de kusen vanochtend zei je op een bepaald moment: "Er is niemand." Mijn vraag is dan: "Wie stelt vast dat er niemand is? En wie is die persoon?"

S.V.L : Er is niemand die vaststelt dat er niemand is. Zo zit het. Aangezien er niemand is om te constateren dat er niemand is, volgt daaruit dat er niemand is.

-?-> Is deze toestand dan niet beangstigend of duizelingwekkend? Je zou kunnen denken dat het risico bestaat op geestesziekte, op je verloren voelen en niet terug geraken?

S.V.L : Nee, je moet de dood ervaren om te leven. Maar zolang het lichaam niet ontbindt, moet je terugkeren naar het leven. Men moet altijd de ervaring hebben van de dood, anders is het onmogelijk om echt te leven. Dus het idee loslaten dat men heeft van zichzelf, van mensen, van het leven en wat dit zou moeten zijn, hoe het zou moeten zijn, en dit juist om het huidige ogenblik aan te kunnen, te kunnen trotseren, voorbij het intellect, door het intellect te omzeilen dat altijd wil categoriseren, oordelen enzovoorts.
Wij moeten leven van beoefening tot beoefening, van hart tot hart, van boeddha tot boeddha. Zazen beoefen je in het ontwaken zelf. Het is precies zo: volkomen in zazen is er niemand. Uiteraard is er een komen en gaan tussen de vier stadia van dhyana, dus er zijn momenten dat er een mens is en momenten dat er niemand is. We moeten vrij dit komen en gaan kunnen beleven, en enkel als er niemand is, geen enkele entiteit die zich aan wat ook kan hechten, is dit wat ik noem: "er is niemand". Op dat ogenblik hou je op te geloven dat je een entiteit bent die afgezonderd is van al het andere. Maar als je te diep in de leegheid gaat, moet je weer komen steunen op de verschijnselen. En als je te zeer gehecht bent aan de verschijnselen, moet je hun leegheid zien. We moeten altijd alles kunnen omvatten, het relatieve en het absolute verzoenen, beide hun juiste plaats geven en begrijpen hoe beide samen bestaan.

Je moet wat ik zei over het absolute of het relatieve niveau niet verkeerd opvatten. Ze zijn onderling verbonden. Maar helaas werkt taal zo dat je altijd gedwongen bent iets uit te sluiten om iets in een bepaalde zin te kunnen zeggen, en dit dan weer uit te sluiten om het tegendeel te kunnen zeggen. Zo is taal gewoon.

Het is dus niet zo dat er geen enkele entiteit zou zijn die bestaat of niet bestaat. Jij bent wel degelijk jij en ik ben ik, maar in het absolute is er tussen jou en mij geen onderscheid, en zeker niet in zazen, waar we het hechten aan een ik-concept loslaten, het idee dat 'ik' zazen doe laten vallen. Zazen doet zazen. Op dat ogenblik vallen alle barrières tussen innerlijk en uiterlijk weg. De geluiden zijn gewoon geluiden, er is geen interpretatie, enkel het universum dat iets laat onststaan, zoals wij zelf op een bepaald ogenblik door het universum zijn voortgebracht.

Het is wel degelijk omdat je vader en moeder seksuele betrekkingen gehad hebben of de mijne seks gehad hebben... Soms moeilijk te geloven, maar toch ben je daardoor hier, en zij waren er omdat hun ouders seks gehad hebben, voedsel gegeten en water gedronken hebben, van de zon konden genieten enzovoorts. Het hele universum brengt zichzelf voort in een lichaam. Dus ook al zien wij hier meerdere lichamen, toch is dit uiteindelijk maar één lichaam. Het is in elk geval niet het onze, het is geen persoonlijk, individueel lichaam, het is het lichaam van het universum en het is zoals het is. Wij moeten er zorg voor dragen, juist omdat we met het lichaam de Weg kunnen beoefenen, maar wij kunnen het niet bevelen. Het volgt zijn eigen wetten. En jouw lichaam is zoals het is, het mijne is zoals het is, in goede gezondheid of niet. Uiteindelijk hebben we daar niets over te zeggen. We verzorgen onszelf, ja, maar daar kunnen we ons niet op beroepen; het is zoals het is en wij doen met dit gegeven het beste wat we kunnen, zonder spijt te hebben dat het niet anders was. Want juist dat schept ons lijden.

 

-?-> In het onderricht van Zen kan het moeten loslaten, je gedachten niet mogen volgen een beetje angst aanjagen, de illusie geven dat we iets verliezen… In de Shobogenzo stelt Dogen voor om jezelf de vraag te stellen: "Wat is dit?" Deze vraag lijkt mij interessant, want daardoor kunnen we ophouden ons in een cyclus te bewegen en misschien niet te veel afgeschrikt worden door het feit van alles te moeten opgeven...

S.V.L : Ja, maar we hoeven niet alles op te geven, wel alles in het juiste perspectief plaatsen. Dat is het wat ik heb proberen uit te drukken door het idee van het absolute en het relatieve niveau te verzoenen. Als je ergens heen wil gaan, in een land dat je niet kent - niet in je eigen buurt of dorp die je uit je hoofd kent, hoewel je je ook daar kunt vergissen - dan gebruik je een kaart.

Kaarten zijn zo gemaakt dat ze ook fouten bevatten; ze zijn op een bepaalde manier opgesteld. Als je de wereldkaart vlak ziet, dan is dit niet zo. Toch kunnen we ze heel goed gebruiken, wij kunnen onszelf goed situeren en ons erin bewegen. En dit juist omdat we weten hoe de kaart is gemaakt.

We moeten dus ook weten hoe we in elkaar zitten, hoe we onszelf hebben gemaakt, en zien dat het nuttig is een ego, een persoonlijkheid te hebben om te kunnen functioneren in de maatschappij, om ons erin te bewegen. Maar we moeten het zien in het juiste perspectief. Namelijk dat het uiteindelijk maar een mentale constructie is, ontstaan doordat wij ons ons lichaam toegeëigend hebben. We zeggen: "Dit lichaam is van mij, ik ben dit lichaam." En wij denken hetzelfde over alle andere aggregaten, onze sensaties, percepties, enzovoorts. Op basis daarvan snijden wij ons af, scheiden we ons af van waar we vandaan komen, van dat wat we werkelijk zijn.

Maar door de maatschappij, onze opvoeding enzovoorts, en omdat het ons goed uit komt dit te geloven, gaan wij geloven dat wat we construeren echt de realiteit is zoals ze is, en geen realiteit die wij scheppen om goed te kunnen functioneren in de maatschappij. Daarom moeten wij verder dit gaan en komen beoefenen, zoals we het hier proberen te doen.

Tijdens zazen komen we in contact met de absolute dimensie van ons bestaan en wij beseffen en verwerkelijken dat dit niet ons bestaan is, maar het bestaan in ons. Het leven in ons dus. De zin van het leven is geleefd te worden, volkomen geleefd zonder interventie van een 'ik' dat er grenzen aan stelt, er vakjes en verdelingen in aanbrengt, zodat we het leven niet meer compleet leven. Omdat we dit gemerkt hebben zijn we weer hier, verzameld in deze dojo. Het is dit dat ons ertoe gedreven heeft over deze drempel te gaan. Want het is uiteindelijk het gevoel dat we niet zijn wat we denken, niet dit soort van individu, afgesneden van de rest van de wereld, maar dat we heel wat meer zijn, dat wij erboven uitgaan en in onszelf de geest van het ontwaken tot leven brengen.

Door de onbestendigheid waar wij geen greep op hebben, beginnen wij te zien, te beseffen dat er wat anders is. En dat andere is juist niet gescheiden zijn, de eenheid terugvinden. We moeten dus niet opgeven wat we zijn, maar terugvinden wat we zijn, door de illusies over wat wij denken te zijn op te geven. En terug te vinden wat wij werkelijk zijn.

Daarin ligt geen enkele onderwerping, geen enkele negatie besloten, helemaal niet. Het is enkel terugvinden wat wij van in het begin altijd zijn geweest, en wat wij niet meer in staat zijn te zien omdat we het met sluiers bedekt hebben, met verflagen, zodat we het oorspronkelijke hout niet meer zien in al zijn glans, maar enkel afgebladderde verf in verschillende lagen, de ene bovenop de andere.

We zijn dus niet tevreden als wij dit zien. Maar aangezien we met ons verstand enkel dit kunnen kennen en wij in onze maatschappij alleen vertrouwen op ons verstand, geloven we dat we alles gaan verliezen. Maar integendeel, wij gaan alles vinden en de illusie kwijtraken die ons belet heeft alles te vinden. Het tegendeel zal dus gebeuren, we zullen in volheid gaan leven en niet in afwezigheid, in tekort, in ascese... Dit is geen ascese, het is niet onszelf pijn doen, onszelf tot bloedens toe slaan. Nee, het is net het tegendeel. Het is liefhebben, zo sterk liefhebben dat we tot tranen toe geroerd worden.

 

Tags: Sengyo Van Leuven

Afdrukken E-mailadres

Cookies maken het eenvoudiger voor ons om onze diensten te leveren. Met het gebruik van onze diensten geef je ons toestemming om cookies te gebruiken.